بررسی اثرات خشکسالی




تاثیرخشکسالی بربخش کشاورزی


بسم الله الرحمن الرحیم

‹سال اقتصادوفرهنگ باعزم ملی ومدیریت جهادی›

بررسی اثرات خشکسالی وراهکارهای پیشنهادی

جهت کاهش اثرات آن

مدیریت جهادکشاورزی سبزوار

فروردین 1393

فهرست مطالب

مقدمه:3

تعریف خشکسالی_ 3

خشکسالی کشاورزی :4

  فصل اول. بررسی اثرات خشکسالی

علایم و نشانه های خشکسالی:7

اثرات خشکسالی در حوزه منابع آبی:9

اثرات خشکسالی در حوزه زراعت و باغبانی:10

  فصل دوم. فصل دوم. راهکارههای پیشنهادی جهت کاهش اثرات خشکسالی

کوتاه مدت:(گذراز بحران)15

درحوزه منابع آبی:15

حوزه تولیدات گیاهی :17

حوزه تولیدات دامی :18

میان مدت و بلندمدت :19

حوزه منابع آبی :19

حوزه تولیدات گیاهی:22

حوزه تولیدات دامی :23

مقدمه:

تعریف خشکسالی

خشکسالی به عنوان بلای طبیعی و پدیده‌ای اجتناب‏ناپذیر، از دیرباز در پهنه وسیع کشورهای مختلف به خصوص کشورهای مستقر در مناطق گرم و خشک به کرات وقوع یافته و می‌یابد. مطالعات و بررسی های انجام شده نشانگر آن است که کشور ایران با توجه به وضعیت جغرافیایی و اقلیمی خود، همچون بسیاری از کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در وضعیت مناسبی از لحاظ تأمین آب قرار ندارد. این امر، بیانگر احتمال وقوع خشکسالی­های بیشتری در آینده نسبت به گذشته می باشد. قدر مسلم آنکه، در صورت اعمال مدیریتهای ناکارآمد فنی و استفاده از استراتژی های نامناسب، علاوه بر هدررفت منابع موجود و تشدید اثرات مخرب خشکسالی، زمینه برای بروز خشکسالی های بعدی به طرز فزاینده ای فراهم می گردد.

خشکسالیحالتی نرمال و مستمر ازاقلیماست . گرچه بسیاری به اشتباه آن راواقعه ای تصادفی و نادر می پندارند . این پدیده تقریباً در تمامی مناطق اقلیمی رخمیدهد ، گرچه مشخصات آن از یک منطقه به منطقه دیگر کاملاً تفاوت می کند . خشکسالی یک اختلال موقتی است و باخشکیتفاوت دارد چرا که خشکی صرفاً محدود به مناطقی با بارندگی اندک است و حالتی دائمی از اقلیم میباشد.

خشکسالی جزء‌بلایای طبیعینامحسوس است. گر چه تعاریفمتفاوتی برای این پدیده ارائه شده لیکن در کل حاصل کمبودبارشدر طی یک دوره ممتد زمانی معمولاً یک فصل یا بیشتر می باشد . این کمبود منجر به نقصان آببرای برخی فعالیتها، گروهها و یا یک بخش زیست محیطی می شود. بعلاوه این پدیده با زمان ( فصل اصلی وقوع این پدیده ، تأخیر در شروع فصل بارانی، وقوع بارش در ارتباط با مراحلاصلی رشد گیاه ) و نیز مؤثر بودن بارش ها ( شدت ، بارش ، تعداد رخدادهای بارندگی) مرتبط است .

سایر فاکتورهای اقلیمی نظیر دمای بالا، باد شدید و رطوبت نسبی پایین تر غالباً در بسیاری از نقاط جهان با این پدیده همراه شده و می توانند به طرزقابل ملاحظه بر شدت آن بیفزایند .

خشکسالی را نبایست صرفاً بعنوان پدیده ای کاملاً فیزیکی یا طبیعی در نظر گرفت . تأثیرات آن در جامعه ماحصل ایفا نقشی مابین یک رخداد طبیعی ( بارش کمتر از حد مورد انتظار به دلیل تغییرات اقلیمی) و نیاز مردم به منابع تأمین آب می باشد. انسانها معمولاً از تأثیرات خشکسالی لطمه می بینندخشکسالی های اخیر در هر دو گروه کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه نتایج اقتصادی، تأثیرات زیست محیطی و دشواریهای شخصی به بار آورده که جملگی باعث شده اند که آسیبپذیری تمامی جوامع به این پدیده زیان بخش طبیعی مدنظر قرار گیرد .

خشکسالی کشاورزی :

از دیدگاه کشاورزی زمانی که رطوبت خاک از نیاز واقعی محصول کمتر باشد و منجر به خسارت در محصول شود خشکسالی اتفاق افتاده است.

چون در محاسبه نیاز آبی گیاهان مشخص شده که نیاز آبی آنها باهم متفاوت است بنابراین مفهوم خشکسالی از دیدگاه کشاورزی برای محصولات مختلف یکسان نمی باشد. خشکسالی کشاورزی معمولاً بعد از خشکسالی هواشناسی وقبل از خشکسالی هیدرولوژیک اتفاق می افتد وکشاورزی معمولااولین بخش اقتصادی است که تحت تأثیر خشکسالی قرار میگیرد.

خشکسالی کشاورزی اثرات ویژگیهای مختلف هواشناسی یا هیدرولوژیکی خشکسالی را به این پدیده کشاورزی بویژه کمبود بارش ، اختلاف بین تبخیر و تعرق واقعی و پتانسیل ، کمبود رطوبت خاک، افت سطح آب زیرزمینی یا مخزن و … مرتبط می سازد . نیاز آبی گیاه بستگی به شرایط جوی غالب ، خصوصیات زیستی گیاه خاص ، مرحله رشد آن و خصوصیات فیزیکی و بیولوژیکی خاک دارد .

فصل اول

بررسی اثرات

خشکسالی


علایم و نشانه های خشکسالی:

بر اساس آمار و اطلاعات گرفته شده از اداره هواشناسی شهرستان، کاهش بارندگی، افزایش متوسط دمای روزانه و کاهش تعداد روزهای یخبندان در دوره ی 40 ساله اخیر به خوبی گویای وقوع خشکسالی شدید در این شهرستان می باشد.

  موارد فوق در نمودارهای ذیل بخوبی نشاندهنده تغییر اقلیم در این شهرستان می باشد.

نمودارشماره 1: روند کاهش بارندگی در4 دهه گذشته

از طرفی مقایسه میزان بارندگی از ابتدای سال زراعی جاری و مقایسه آن با مدت مشابه سال قبل به خوبی نمایانگر عمق فاجعه می باشد.

نمودارشماره 2: مقایسه بارندگی سال زراعی جاری با مدت مشابه سال قبل

نمودارشماره 3:روند صعودی افزایش متوسط دمای روزانه

نمودارشماره 4:روند نزولی کاهش تعدادروزهای یخبندان

کاهش بارندگی در دهه های اخیر و به خصوص در سال زراعی جاری تاثیر شگرفی بر کاهش سطوح زیر کشت، کاهش عملکرد محصولات زراعی و باغی، تغییر الگوی کشت شهرستان داشته است که این باعث بروز خسارتهایی در حوزه فعالیت های تولیدات گیاهی و دامی داشته است.

اثرات خشکسالی در حوزه منابع آبی:

بر اساس آمار و اطلاعات گرفته شده از امور منابع آب ناحیه سبزوار (پیوست) در ده ساله اخیر (92-82) سطح آبهای زیر زمینی محدوده مطالعاتی شهرستان مجموعا 1/3 متر افت داشته است که بطور میانگین هر ساله برابر با 31 سانتی متر می شود. در طول دوره مذکور حدود 65 درصد از چاههای کشاورزی مجوز جابجایی یا کف شکنی گرفته اند و میزان شوری آب منابع آبی در طی یک دوره 9 ساله 5/6 درصد افزایش داشته است.

در بررسی دیگری که روی منابع آبی شهرستان صورت گرفته نتایج همین واقعیت را نشان می دهد چرا که حدود 50 درصد از چاهها تغییر محل و 30درصد از چاهها بدلیل افت سطح آب سفره زیر زمینی کف شکنی گردیده است دلیل عمده این اقدامات ناشی از اثرات خشکسالی و عدم تغذیه سفره و در نتیجه کاهش آبدهی چاهها وبا تغییر کیفیت آن بوده است.

بطور کلی اثرات خشکسالی بر منابع آبی را می توان به شرح ذیل خلاصه نمود.

1-  کاهش شدید دبی و خشک شدن چشمه ها، رودخانه ها و قنوات سطحی

2-  کاهش سطح آب در چاههای عمیق و نیمه عمیق ←صدور مجوزهای تغییر محل و کف شکنی

3-  افزایش شوری آب در چاههای عمیق و نیمه عمیق ←صدور مجوزهای تغییر محل و کف شکنی

4-  با توجه به عدم خاموش نمودن چاههای عمیق و نیمه عمیق در فصل زمستان ، احتمال مواجهه با مشکل پر شدن سقف برداشت آب دور از انتظار نیست.

اثرات خشکسالی در حوزه زراعت و باغبانی:

تغییرات ایجاد شده در میزان بارندگی و منابع آبی، اثر مستقیم خود را بر محصولات زراعی و باغی می گذارد این اثرممکن است به طرق زیررخ دهد.

1-کاهش سطح زیرکشت:

  بطورکلی زراعتها وباغاتی که وابستگی مستقیم به بارش دارند(دیم)وآندسته ازمحصولات زراعی وباغی که ازمنابع آبی وابسته به باران(چشمه هاوقنوات)آبیاری می شوندشدیدا دچارکاهش سطح زیرکشت می شوند.

سایرمحصولات زراعی نیزکه ازچاههای عمیق ونیمه عمیق، آبیاری می شوندبه لحاظ عدم تامینآب کافی وموردنیاز دچارکاهش سطح زیرکشت اولیه یاکاهش سطح زیرکشت ثانویه(رهاشدن یاچراندن مقداری ازسطوح کشت شده)می شوند.

  کاهش سطح زیرکشت گندم نسبت به جودرسال زراعی جاری درشهرستان سبزوار به توجه به نیازآبی بیشترگندم ومقاوت بیشترجودرشرایط کم آبی به همین دلیل است.

مواردفوق ازطریق تجزیه تحلیل عکسهای ماهواره ای گرفته شده دراسفندماه گذشته گویای همین مطلب می باشد.

مزرعه جو

مزرعه  گندم


2-کاهش عملکرد:

سطح زیرکشت برآورد شده با دقت کلی  82/87 درصد

جو 15138 هکتار (دقت 81%)

گندم 6576 هکتار (دقت 91%)

زعفران 1483 هکتار (دقت 95%)


ازآنجاییکه آب عنصرحیاتی جهت فعالیتهای گیاه می باشدکمبودآن باعث می شودکه گیاه نتواندفعالیتهای اساسی خودازجمله فتوسنتز رابه خوبی انجام دهدکه این خودمنجربه کاهش تولید کربوهیدراتها وعملکردمحصول می شود.

3-کاهش کیفیت محصول:

عدم تامین آب کافی وموردنیاز باعث می شودکه شرایط برای جذب تمامی عناصرموردنیازگیاه فراهم نباشدواین خود باعث بروز بسیاری ازکمبودها دراندامهای گیاه می شود.

4-تغییرالگوی کشت:

  وجودخشکسالیهای پیاپی باعث حذف گیاهان بانیازآبی بالا و وابسته به بارش وجایگزینی آن با گونه های مقاوم به کم آبی وعدم وابسته به بارش می شود. جایگزینی محصولات زراعی(پنبه،گندم)با پسته ازاین نمونه است.

5-اثرات جانبی:

  بابروز خشکسالی گیاهانی به مراتب ضعیفتر نسبت به شرایط مطلوب خواهیم داشت.ضعف گیاه خود زمینه خسارت جانبی ازناحیه بسیاری ازآفات، بیماریها یا عوامل غیرزنده مثل سرمازدگی ، تف بادوغیره را بوجود می آورد.

اثرات خشکسالی درحوزه دام وطیور سبزوار:

  پدیده خشکسالی به صورت مستقیم وغیرمستقیم بردامپروری اثرمی گذارد. حیوانات ازکمبودآب ودرهوای گرم که بصورت مداوم وجود داشته باشد، رنج می برند. عمده اثرات مستقیم خشکسالی باکمبودعلوفه وتاثیر آن برسلامت حیوانات ظاهرمی شود که این امرخوداثرقابل توجهی برتولید مثل حیوانات وارزش اقتصادی کل دامداری دارد. بابروز خشکسالی وخشک شدن رودخانه ها،زیستگاه طبیعی آن هم ازبین می رودکه جایگزین کردن آن مشکل است.بطورکلی آثار خسارت خشکسالی دراین حوزه به شرح ذیل پیش بینی می شود.

1-کاهش شدید تولید محصولات دام (شیر،پشم،کرک،مو،....)

2-کاهش شدید تعداد دام به علت:

  الف)افزایش مرگ ومیر

  ب)افزایش نازایی،سقط ومرده زایی دردام مولد

  ج)افزایش کشتاردام

3-کمبود، گرانی وبی کیفیت شدن علوفه(اعم ازمراتع وکنسانتره) وتبعات ناشی از آن شامل کاهش تولیدات دامی-کاهش تولید مثل و کاهش وزن دام و به تبع آن ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن دام وافزایش تلفات در اثر بیماریهای دامی (شاربن،آبله،بروسلوز) سقط جنین وبیماریهای انگلی داخلی و خارجی.

4- خطرافزایش بیماریهای مشترک انسان ودام (سیاه زخم،تب مالت،کیست هیداتیک وتب خونریزی دهنده و....)

5-کاهش قیمت دام زنده (کاهش قیمت گوشت قرمز)

6- مشکل تامین آب شرب دام.

7- افزایش تردد وحمل بی رویه و غیر مجاز دام در مناطق مختلف جهت یافتن علوفه ویا عرضه و فروش دام که موجب افزایش و گسترش بیماریهای عفونی واگیر دارو همه گیر خواهد شد.

8- فقر مراتع ونیاز به تغذیه دستی

فصل دوم

راهکارههای پیشنهادی جهت کاهش اثرات خشکسالی


یکی از تفاوتهای اساسی مدیریت بحرانهای خشکسالی یا بحران ناشی سایر بلایایی طبیعی در وقوع تدریجی بحران خشکسالی است. در این شرایط امکان ارایه هشدارها و برنامه ریزی ها امکان پذیر بوده و به عبارتی فرصت برنامه ریزی را به برنامه ریزان و مسئولان میدهد. در کل به منظور مدیریت بحران خشکسالی لازم است طرح مدیریت جامع تهیه گردد که در هنگام وقوع خشکسالی به مورد اجرا گذاشته شود. در طرح مذکور مطالعات مختلفی صورت میگیرد که طی آن ضمن بررسی جوانب مختلف موضوع وظایف افراد و سازمانهای مسئوول برای حل معضل مشخص و ارایه میشود. از بهترین مواردی که در طرح جامع خشکسالی باید مورد توجه قرار گیرد میتوان به موارد ذیل اشاره کرد.

کوتاه مدت: (گذراز بحران)

در حوزه منابع آبی:

1-  احداث بندهای خاکی و جمع آوری آب های سطحی در موقع بارندگی

با توجه به اینکه هنوز از فصل بارندگی عبور نکرده ایم با احداث بندهای خاکی در بالا دست قنوات می توانیم علاوه بر طرحهای آبهای سطحی و جلوگیری از فرسایش خاک، در خصوص تغذیه قنوات نیز گام مهمی برداریم از طرفی، آب ذخیره شده در پشت این بندها می تواند در کوتاه مدت جهت شرب دام و سایر حیوانات مورد استفاده قرار گیرد.

2-اختصاص اعتبارات یا تسهیلات بانکی برای انتقال آب تا مزرعه:

با استفاده از لوله های پلی اتیلن یا کانال بتنی در منابع آبی که تاثیر زیادی از خشکسالی بر آنان وارد شده است با اختصاص اعتبار و تسهیلات و کوتاه نمودن مراحل جذب آن  می توان نسبت به اجرای طرحهای انتقال آب در کوتاه مدت اقدام نمود و از خسارت بیشتر این منابع از کم آبی کاست.

3-استفاده از فاضلاب های شهری با اعمال مدیریت و نظارت الگوی کشت:

همه روزه مقادیر متنابهی آب از طریق فاضلاب  شهری جریان پیدا می کند که این آب قابلیت استفاده مجدد برای تامینآب مورد آبیاری بعضی از گونه های گیاهان زراعی غیر خوراکی از قبیل پنبه ، ذرت علوفه ای را دارد هم اکنون در شهرستان سبزوار طرح انتقال آب فاضلاب شهری سبزوار به اراضی روستای دولت آباد در دست اقدام است و مراحل پایانی خود را می گذراند که با همکاری مسئولان و کشاورزان می تواند خیلی سریع به بهره داری برسد و مقداری از کم آبی منطقه را جبران نماید.

4-استفاده از منابع آبی غیر متعارف :

منابع آبی در مناطق خشک و نیمه خشک وجود دارد که تاکنون مورد توجه زیادی قرار نگرفته اند از جمله این آب ها می توان به آب کال شور سبزوار اشاره نمود گرچه در شرایط عادی نیز بعضی از کشاورزان اقدام به استفاده از این آب می نمایند اما در شرایط کنونی می توان با برنامه ریزی و مدیریت صحیح نسبت به استفاده ،اراضی حاشیه کال شور ،از این آب اقدام نمود.

حوزه تولیدات گیاهی :

الف ) کاهش سطح زیر کشت :

اگر از ازفصل کاشت عبور نکرده باشیم (محصولات بهاره ) کاهش سطح زیر کشت و چنانچه فصل زیر کاشت تمام شده باشد (محصولات پاییزه ) رها نمودن مقداری از سطوح کشت شده و مدیریت بهتر سطوح مانده از لحاظ آبیاری می تواندبه تولید بیشتر منجر شود.

2-ارتقاء حاصلخیزی خاک:

  با مصرف متعادل کودهایی که نقش موثری در کاهش تنش های محیطی به صورت  مستقیم یا غیر مستقیم  ایفا می کنند می توان در کوتاه مدت علاوه بر حفظ و ارتقاء حاصلخیزی خاک و در نها یت افزایش عملکرد گامی ارزشمند را برداشت که در این میان  استفاده از کودهای پتاسه می تواند بسیار موثر باشد. 

1-2 استفاده از کودهای پتاسیمی :

بررسی های بعمل امده بر روی 6000 برگه آنالیز خاک حاکی از آن می باشد که تنها در حدود 44درصد از اراضی کشاورزی شهرستان سبزوار دارای پتاس قابل جذب بالاتر از 250 PPM  می باشد و عملا 56 درصد از اراضی نیاز به مصرف کود پتاسه می باشد. و این در شرایطی است که با توجه به بالا بودن کاتیون سدیم در منابع آبی و خاکی و مشکلات شوری و قلیائیت حد مطلوب پتاس در اراضی می بایستی حداقل 350 PPMباشد  متاسفانه در طی چند سال گذشته صرفا شاهد مصرف یک سویه کودهای فسفاته وازته ومقادیر بسیار اندک کودهای پتاسه بوده ایم که این امر کاهش شدید ذخایر پتاس قابل جذب خاک را موجب گردیده است لذا با توجه به اثرات مثبت عنصر پتاسیم در کاهش خسارات ناشی از تنشهای محیطی مصرف این کود در حال حاضر بسیار ضروری بوده لذا  درجهت تامین کود پتاسه مورد نیاز می بایستی در اسرع وقت اقدام گردد.

2-2افزایش موادآلی خاک :

بررسی های بعمل آمده حاکی از آن است که در حدود 99 درصد از اراضی شهرستان سبزوار دارای فقر شدید کربن آلی بوده  که با توجه به اهمیت مواد آلی خاک در حاصلخیزی خاک وحفظ رطوبت خاک توسعه مصرف منابع مختلف کود های آلی همواره بایستی در اولویت های برنامه ریزی قرار گیرد وکلیه ساز و کارهای لازم در جهت تسهیل مصرف این کود ها اعمال گردد.

3-2حفظ بقایای گیاهی در سطح خاک می تواند تبخیر رطوبت از سطح خاک را کاهش می دهد.

3-توسعه کشت های نشایی

4-کاشت گیاهان زراعی مقاوم به خشکی

حوزه تولیدات دامی :

1-تامین علوفه یارانه ای دار برای دامداران بویژه دام سبک

2-خرید امانی دام سبک از دامداران

3-امهال تسهیلات دریافتی از دامداران

4-اختصاص تسهیلات ویژه با کارمزد پایین به دامداران

5-تامین مکمل های درمانی یارانه ای برای تامین بخشی از کمبودهای ویتامین و مواد معدنی مورد نیاز دام

6-تامین سموم وداروهای ضد انگلهای خارجی و داخلی یارانه دار جهت مبارزه با انگلهای خارجی وداخلی دامها

7-تامین واکسن های یارانه دار برای مقابله با برخی از بیماریهای دامی نظیر آنتروتوکسمی و  یا آگالاکسی

8-افزایش امکانات فنی و پرسنل دامپزشکی برای تشدید اقدامات مبارزه با عوارض خشکسالی در دام

9-قیمت خرید، تولیدات دامی (پشم ،گوشت سفید)باتوجه به شروع مرحله دوم هدفمندی یارانه و افزایش نهادهای دامی به صورت واقعی تعیین گردد.

11-کارخانجات خوراک دام با 10% توان خود تولید می کنند و با توجه به واگذاری وظایف پشتیبانی دام به جهاد کشاورزی پیشنهاد می گردد که نهادهای دامی به صورت خام به کارخانجات تحویل شده تا تبدیل به کنساره گردیده و تحویل دامدار گردد.

12-پشتیبانی امور دام همچون گذشته به حمایت از تولیدکنندگان در تمام عرصه های دامپروری بپردازد.

13-با توجه به مشکل سوخت در کشور و قیمت های آن ، سعی شود  تسهیلات سال جاری به سمت عایق سازی سالن های مرغداری و نیز کیفی سازی این صنعت سوق داده شود .

14-پیشنهاد می گردد تسهیلات جدید به سمت پرورش گاو شیری ،گوسفند داشتی ،مرغ تخم گذار و مرغ گوشتی اولویت بندی می شود .

میان مدت و بلند مدت :

حوزه منابع آبی :

1-  شناسایی مکانهای احداث سدهای زیر زمینی در مسیر رودخانه ها :

نمونه بارز آن در شهرستان سبزوار، احداث بند انحرافی بر روی رودخانه روستای دلبر است که به اذعان مالکین و کشاورزان در شرایط مشابه خشکسالی در سالیان گذشته آنها آبی برای استفاده نداشته اند ولی بعد از احداث بند انحرافی میزان آب قابل توجهی بصورت ثابت جهت استفاده جریان دارد .

بندانحرافی روستای دلبر-سبزوار

مکانهای مشابه جهت اجرای چنین طرحهایی وجود دارد که باید نسبت به شناسایی و مطالعه و سپس اجرای طرح در آن نقاط اقدام شود ناگفته نماند که جلب همکاری مالکین و کشاورزان از مهمترین مسائلی است که در چنین طرحها باید مد نظر قرار گیرد.

2-تهیه برنامه مدون و جامع جهت بهره وری حداکثراز آب موجود:

اجرای طرحهای انتقال آب می تواند کمک شایانی ،در شرایط بحرانی خشکسالی بنماید در اکثر منابع آبی کوهپایه که از دبی بسیار پایینی برخوردار هستند ،در شرایط کنونی و با استفاده از کانالهای خاکی همان مقدار ناچیزآب نیز به باغات و مزارع نمی رسد تاجایی که خطر خشک شدن باغات در این مناطق به خوبی نمایان است

برنامه ریزی دقیق جهت اجرای طرحهای انتقال آب در اینگونه منابع آبی میتواند در خشکسالی های آینده کمک شایانی به بهره برداران بنماید.

از طرفی با توجه به محدودیت اجرای طرحهای آبیاری تحت فشار در باغات کمتر از 3 هکتار اینگونه باغات نیز در شرایط حاضر با خطر خشکی همراه هستند تجدید نظر در دستور العمل های آبیاری تحت فشار می تواند اینگونه باغات رادر شرایط خشکسالی کمک نماید .

3-استفاده از فن آوری باروری ابرها:

استفاده از فن آوری ابرها در برخی مناطق که شرایط مناسبی دارند میتواند مقدار بارندگی را افزایش دهد .

4-برنامه ریزی برای استفاده از روشهای آبیاری قطره ای تحت فشار

5-انجام طرحهای یکپارچه سازی اراضی

6-احداث عملیات آبخیزداری در بالادست منابع آبی ، خصوصاً چشمه سارها و قنوات

7-مدیریت واحد بر منابع آبی از برداشت تا مصرف می تواند در استفاده بهینه موثر باشد

8-احداث استخرهای حجم ذخیره آب در فصول غیر کشاورزی

حوزه تولیدات گیاهی:

1-اصلاح الگوی کشت باتوجه به وضعیت خشکسالی :

ورود تحقیقات خصوصا در مباحث بیوتکنولوژی ، شناسایی ژنهای مقاوم به خشکی ، معرفی ارقام مقاوم  و سایر امور تحقیقات کاربردی با توجه به نیازهای مبرم واحدهای اجرایی و منطقه ای منطبق با شرایط موجود لازم به ذکر است تفکیک تحقیقات از واحد های اجرایی خود یک معضل اساسی بوده  که تداوم این امر نیز در بی اثر بودن فعالیت های تحقیقاتی موثر است. پیشنهاد می گردد تحقیقات در داخل مجموعه های اجرایی قرار گیرد.

2-اجرانمودن برنامه های کشاورزی حافظتی خصوصا کشت مستقیم، حفظ بقایای گیاهی کهجلوگیری ازاتلاف و کاهش رطوبت خاک بسیار موثر می باشد.

3-افزایش سطوح کشت گلخانه ای

حوزه تولیدات دامی :

1-اجرای برنامه تعادل دام و مرتع :

باتوجه به 140سامانه چرایی در سطح شهرستان به مساحت 575000 هکتار که حدود 4225 بهره بردار دارد و پروانه بهره برداری صادر گردیده است و تعداد دام موجود شهرستان در این سامانه 308000 راس می باشد که حدود 50 درصد مازاد است و باعث تخریب شهرستان گردید و مراتع شهرستان جز یه مراتع فقیر استان می باشد که این مسئله در شرایط خشکسالی که بسیار حادتر می باشد پیشنهاد می گردد نسبت به حذف دام مازاد در دراز مدت اقدام گردد.

2-ترویج نژادهای سازگار با منطقه و شرایط خشکی :

طرح اصلاح نژاد و توزیع قوچ بلوچی در این راستا ارزیابی می شود .احیای طرح مذکور که چند سالی لست به فراموشی سپرده شده خسارت جبران پذیری به دامداران در شرایط کنونی وارد می کند .

3-اجرای طرحهای آبخیزداری و بوته کاری واقع آبهای سطحی و انتقال به مزارع جهت کشت علوفه دامی میتواند کمک شایانی در شرایط خشکسالی بنماید.

4-پرداخت تسهیلات بلند مدت به دامداران :

تغییر دوره باز پرداخت از 5 سال به 15 سال می تواند در تثبیت شغل دامداری و ایجاد انگیزه جهت ادامه فعالیت موثر باشد

5-تجمیع دامداریها : ارائه خدمات زیر بنایی وآب رسانی در شرایط خشکسالی در صورت تجمیع دامداریها آسانتر خواهد شد.

6-دومنظوره نمودن استخرهای ذخیره آب جهت پرورش آبزیان نیز در استفاده بهینه از آب کمک می نماید .

7-تجدید نظر در صدور پروانه های کارخانجات خوراک دام و واحدهای مرغ گوشتی و حرکت به سمت کیفی سازی این صنایع .